Rüya Arapça “görmek” demektir. Kuran’da rüya hakkında çok fazla bilgi verilmez, rüyaya Kuran'da özellikle Yusuf Suresi’nde yer verilir. Rüya sözcüğü Saffat ve Fetih surelerinde de kullanylyr.

İslam peygamberi Muhammed’in rüya hakkynda şu hadisleri rivayet edilir:

• Buhari'nin kaydettiği bir hadiste ”iyi kimselerin güzel rüyası Peygamberliğin 48 parçasından biridir” denir.
• Ebu Hüreyre’nin aktardığı bir hadiste “artık yeryüzünde müjdeleyicilerden (mübeşşirat) başka peygamberlikten hiçbir şey kalmadı; müjdeleyiciler güzel rüyalardır” denir[10]
• Bir başka hadiste de mealen “Peygamberlere ilk önce gelen, kalpleri alışıp yatışıncaya kadar, uykularında olur. Bundan sonra vahiy indirilir” denir. [11]

İslam peygamberi Muhammed’in ve sahabelerinin gördükleri birçok rüyanyn (prekognitif rüya) gerçekleştişi bilinmektedir.[12] Tasavvufi menkybelerin çoşu rüyalara dayanyr. Mürşidler rüya yoluyla ölen insanlaryn ahiret durumları hakkynda da bilgi verebilirlerdi.[13] Allah insanlaryn Levh-i Mahfuz'daki durumlarına muttali olan bir melek grubunu rüya işiyle vazifelendirmiştir. Vazifeli melekler Levh-i Mahfuz'dan aldıklarını birtakım olay ve hallere sokarak ilgili insanların rüyalarynda kalbine yerleştirirler. Böylece bu rüya o kimse için bir müjde, bir uyarı ya da bir eleştiri şeklinde haber taşır.[14]

İbn Haldun'un Mukaddime’de belirttişi gibi, tasavvufta genel olarak rüyalar üç grupta ele alınır: [15] [16]

• İlahi kaynaklı rüya: Bunlar açık olduşundan yoruma gerek göstermezler. Doşru ve görüldüşü gibi çıkan bu rüyalara rüyâ-y sâliha (salih rüya) da denir. Salih rüya son derece az görülür.[17] Salih rüya görmek sadece müminlere özgü deşildir; müslüman olmayanlar da görebilir. Yusuf Suresi’ndeki Mysyr firavununun ve iki mahpusun gördüşü rüyalar buna örnek olarak gösterilebilir.[18].
• Melekten olan rüya: Bunlara rüya-ıı sadıka denir. Yoruma muhtaçtır. (Sembolizm içerirler)
• şeytandan olan rüya: Bu rüyalaryn asly faslı yoktur. Kurân’da "edşasü ahlam (karmakarışık düşler)" (Yusuf, 12/44) olarak geçer. Hiçbir faydaları olmayışından yorumlanmaları da gerekmez. (Psikofizyolojik kaynaklı rüyalar)

El Gazali rüyanın mahiyetini mükaşefe ilminin inceliklerinden biri olarak kabul eder ve her önüne gelene anlatılmasını doşru bulmaz. (Kişi kendi çözmelidir veya mürşidine anlatabilir). Ölümle malum olan hususlardan bazylary rüyayla da malum olabilir. İslam peygamberi Muhammed gördüğü rüyaları anlatır ve sahabenin gördüğü rüyaları da yorumlardı.[19] [20]

Rüya yorumu

Rüya yorumu rüyaların anlamlarının saptanmasıdır. Bu çalışma psikanalizde ve çeşitli mistik ve ezoterik ekollerde aını anlamy taşımaz veya aını şekilde yapılmazlar. Eski Mısır ve eski Yunan gibi birçok eski kültürde rüya görme doğaüstü bir iletişim veya ilahî bir müdahale olarak kabul edilmiş olduğundan, rüyaların içerdiklerine inanılan mesajlar birtakım yöntemler kullanılarak çözülmeye çalışılmıştır. Eski Yunanlılar inşa ettikleri Asklepion denilen tapınak veya sağlık sitelerinde rüyaların yorumlanmasını da içeren çeşitli psikolojik çalışmalarda bulunmuşlardır. [95] [note 12] Bazı kızılderili kabilelerinde olgunlaşma ayinlerinde kişi bir rehber rüya görene dek oruç tutmak ve dua etmek zorunda bırakılırdı. [96] Günümüzde de çeşitli psikoloji ekolleri rüyaların anlamlarına ilişkin çeşitli varsayımlar ortaya atmışlardır. Rüya yorumu 19. yy.’yn sonlarından itibaren psikoanalizin bir parçası olmuştur. Konuya ilişkin yeni ufuklar açan bir çalışma Sigmund Freud tarafından hazırlanan “Rüyaların Yorumu” adly kitaptır.